شناسایی و رفع موانع رایج در مسیر درمان موفق
چند سال پیش در یک مهمانی، با فردی آشنا شدم که در خلال صحبتهایمان گفت چند سالی است تحت رواندرمانی قرار دارد.
او احساس میکرد همسرش از نظر عاطفی عقبنشینی کرده و زندگیشان به موازات هم پیش میرود.
به همین دلیل از درمان برای بهبود رابطهاش کمک میگرفت. سپس اعتراف کرد که رابطهای خارج از ازدواج داشته که همسرش متوجه آن شده و میدانست که این خیانت، بیشک رفتار همسرش را تحت تأثیر قرار داده است.
جالب اینجا بود که با وجود اینکه این مسائل را بهراحتی با من، که یک غریبه بودم، در میان گذاشت، اما هرگز به درمانگر خود در مورد این خیانت چیزی نگفته بود.
همچنین با افرادی برخورد کردهام که سالهاست با یک درمانگر جلسه دارند و بهطور حرفهای به من مراجعه میکنند، زیرا احساس میکنند درمان در یک سال اخیر به بنبست رسیده است.
آنها از جلسات هفتگی خود لذت میبرند و مشتاق دیدار درمانگرشان هستند، اما احساس میکنند دیگر چیز جدیدی یاد نمیگیرند و بهطور فعال روی مشکلاتشان کار نمیکنند. آنها درجا میزنند و هر دو (مراجع و درمانگر) به صورت خودکار عمل میکنند.
وجه مشترک این موقعیتها این است که افراد از درمان خود حداکثر استفاده را نمیبرند. در ادامه، به بررسی عوامل رایجی میپردازیم که باعث این وضعیت میشوند.
دلایل پنهانکاری و عدم پیشرفت در درمان
عدم خودافشایی و احساس امنیت
دلایل مختلفی میتواند باعث شود که فردی اطلاعات مهمی را از درمانگر خود پنهان کند:
- ترس از قضاوت شدن: مراجع ممکن است نگران باشد که درمانگر او را به خاطر اشتباهاتش سرزنش کند.
- احساس شرم و گناه: موضوعاتی مانند خیانت، اعتیاد یا افکار منفی عمیقاً با شرم همراه هستند و گفتن آنها دشوار است.
- ترس از تغییر: گاهی افشای یک موضوع میتواند درمان را به مسیر جدیدی بکشاند که مراجع برای آن آمادگی ندارد.
- وابستگی به رابطه حمایتی: برخی مراجعان ترجیح میدهند درمان به یک رابطه راحت و حمایتی تبدیل شود، حتی اگر این به قیمت عدم پیشرفت تمام شود.
تبدیل درمان به یک عادت روزمره
در برخی موارد، درمان به جای تمرکز بر تغییر و حل مسئله، به یک قرار ملاقات معمولی و راحت تبدیل میشود. درمانگر و مراجع بدون اینکه متوجه باشند، از حالت فعال و پویا خارج شده و به یک روال ثابت میرسند. یک درمانگر خوب به طور منظم از شما میپرسد که آیا هنوز نیازهایتان برآورده میشود یا خیر.
مهم است بدانید که درمان صرفاً یک رابطه دوستانه نیست. هدف آن ایجاد تحول و بهبود است. اگر احساس میکنید جلسات تکراری شده و پیشرفتی ندارید، حتماً این موضوع را با درمانگر خود مطرح کنید. درمانگر شما مسئولیت دارد که مسیر درمان را با نیازهای شما هماهنگ کند، اما این کار نیازمند بازخورد صادقانه شماست.
چگونه از درمان خود حداکثر استفاده را ببریم؟
راهکارهای عملی برای یک درمان موفق
درمان یک وسیله برای رسیدن به هدف است. پس اولین سوال این است: هدف شما چیست؟
۱. اهداف خود را شفاف کنید
قبل از شروع یا ادامه درمان، از خود بپرسید: دقیقاً چه چیزی میخواهم از درمان به دست بیاورم؟
آیا به دنبال مهارتهایی برای مدیریت بهتر روابط هستم؟
میخواهم ترومای گذشته را که بر زندگی فعلیام تأثیر میگذارد، حل کنم؟
یا هدفم کاهش افسردگی یا اضطراب است؟
نوشتن اهداف به شما و درمانگر کمک میکند تا مسیر مشخصی داشته باشید.
۲. انتظارات و ترجیحات خود را بشناسید
- آیا ترجیح میدهید با یک درمانگر زن یا مرد کار کنید؟
- آیا به کاوش در گذشته علاقه دارید یا ترجیح میدهید بر زمان حال و یادگیری مهارتهای مشخص تمرکز کنید؟
- آیا توانایی مالی برای درمان طولانیمدت دارید؟
- اگر قبلاً درمان را تجربه کردهاید، چه چیزی را در آن دوست داشتید یا دوست نداشتید؟
- اگر تجربه ندارید، چه انتظاری از نحوه کمک درمان به شما دارید؟
۳. به دنبال درمانگر مناسب باشید
پس از مشخص کردن اهداف و ترجیحات، زمان جستجو فرا میرسد. از فهرستهای آنلاین درمانگران استفاده کنید، پروفایلها را مرور کنید و حتی در انجمنهای آنلاین نظرات دیگران را بخوانید.(البته واقعیاشو ، چون خیلی ها به صورت فیک مینویسند)
به دنبال درمانگرانی باشید که در زمینه مشکل شما تخصص دارند و مدل بالینی آنها با انتظارات شما همخوانی دارد.
اگر با جلسات آنلاین راحت هستید، میتوانید با هر درمانگری که در منطقه شما مجوز دارد، کار کنید.
۴. سوال بپرسید و گزینهها را بررسی کنید
پس از شناسایی یک یا دو کاندیدای مناسب، با آنها تماس بگیرید و سوالات خود را مطرح کنید. برخی درمانگران با تماس تلفنی کوتاه موافقند، برخی ترجیح میدهند از طریق ایمیل پاسخ دهند و برخی میخواهند یک جلسه آزمایشی داشته باشید.
مشخص کنید که با چه روشی راحتتر هستید، سوالات مشخصی آماده کنید، اهداف خود را واضح بگویید و اگر در حال بررسی گزینههای مختلف هستید، به آنها اطلاع دهید. این فرآیند را مانند خرید یک ماشین در نظر بگیرید: اطلاعات لازم را جمعآوری کنید تا تصمیم آگاهانهای بگیرید.
۵. فعال و مشارکتجو باشید
بله، شما با یک غریبه وارد رابطه میشوید و زمان میبرد تا احساس امنیت کافی برای باز بودن کامل پیدا کنید.
با این حال، از همان ابتدا فعال باشید. قبل از هر جلسه تصمیم بگیرید که میخواهید در مورد چه چیزی صحبت کنید و چه چیزی از آن جلسه میخواهید.
اگر دلیل تمرکز درمانگر روی یک موضوع خاص را متوجه نمیشوید، بپرسید. اگر از چیزی که درمانگر گفته ناراحت شدهاید، شجاعت پیدا کنید و بازخورد خود را به او بدهید.
۶. از قدرت بازخورد و تغییر استفاده کنید
اگر بعد از، مثلاً، پنج جلسه هنوز احساس راحتی برای باز کردن راز خود ندارید، یا سبک و تمرکز درمانگر مناسب به نظر نمیرسد، حتماً این موضوع را مطرح کنید. ببینید آیا نیاز به تغییر در روند درمان وجود دارد یا خیر. در غیر این صورت، برای تغییر درمانگر تردید نکنید.
یکی از بزرگترین موانع در درمان، عدم تقارن قدرت است. ممکن است درمانگر را در جایگاه بالاتری ببینید و از سوال کردن یا دادن بازخورد بترسید. اما به خاطر داشته باشید که شما در واقع یک درمانجو هستید که برای یک خدمت پول پرداخت میکنید. جسارت به خرج دهید، صحبت کنید و آنچه را که نیاز دارید، مطالبه کنید.
جمعبندی
برای دریافت بیشترین بهره از رواندرمانی، باید نقش فعالی ایفا کنید. اهداف خود را شفاف کنید، درمانگر مناسب را پیدا کنید، از ابتدا صادق و مشارکتجو باشید و در صورت نیاز به تغییر مسیر، صحبت کنید. درمان یک سفر مشترک است، اما شما سکاندار این کشتی هستید.
منابع
- Taibbi, R. (2019). Brief therapy with couples and families in crisis. New York: Routledge.
