تاثیر رضایت شغلی بر سلامت روان
دکتر یاسین نجفی زادگان اشاره میکند که : اگر از کسی بپرسید که چرا شغلی را انتخاب کردهاست، به احتمال زیاد اولین دلیلی که ذکر میکند، برآورده شدن نیازهای مالی و رفاهی خود و خانوادهاش است. اما واقعیت این است که شغل ما، پاسخگوی نیازهای مختلف و متفاوتی از ماست. طبق هرم نیازهای مازلو، این نیازها از سطوح پایین که شامل هزینه تامین مایحتاج زندگی (از قبیل غذا، پوشاک و دارو) است تا سطوح بالاتر شامل احترام، احساس تعلق و خودشکوفایی را دربرمیگیرد.
رضایت شغلی شامل نگرش و احساس مثبت نسبت به شغلمان است که بر تمام جنبههای زندگی و از جمله سلامت روانمان تاثیر میگذارد.
رضایت شغلی یک مفهوم ذهنی و درونی است که میتواند در افرادی با شرایط یکسان، کاملا متفاوت باشد؛ یعنی دو همکار که وظایف مشابه و حقوق برابر دارند ممکن است رضایت شغلی متفاوتی را تجربه کنند یا حتی یکی کاملا از شغلش راضی و دیگری کاملا ناراضی باشد.
برای مطالعه بیشتر به مقاله چرا درخواست کردن نیازهایتان اینقدر سخت است؟ ریشههای پنهان در کودکی مراجعه کنید.
تاثیر عدم رضایت شغلی هم در افراد مختلف، با توجه به سلامت روان و آسیبپذیری متفاوت آنها، میتواند بسیار کم یا بسیار زیاد باشد.
برای مطالعه بیشتر به مقاله شکستن چرخه سوءاستفاده: خوداندیشی و رهایی از گذشته مراجعه کنید.
عوامل موثر بر رضایت شغلی:
- درآمد حاصل از آن شغل، متناسب با تلاش فرد باشد و سطح قابل قبولی از رفاه را فراهم کند. سیستم حقوق و پاداش باید عادلانه باشد و به آینده فرد و خانواده او توجه شود.
- فرد احساس کند شغلش بامعنا و ارزشمند است و فایدهای برای جامعه دارد یا مشکل فرد دیگری را حل میکند.
- فرد از احترام و جایگاه اجتماعی خوبی برخوردار باشد. ممکن است او در شغلش درآمد بالایی نداشته باشد، اما احترامی که از طرف جامعه و اطرافیان دریافت میکند، بخش مهمی از نیازهای روانی او را ارضا کند.
- در انجام وظایفش، اختیارات معقولی داشته باشد تا بتواند برای کارش اولویتبندی و برنامهریزی کند و از خلاقیت خود برای دستیابی به نتایج بهتر بهره ببرد. برخی از افراد کارهای یکنواخت را ترجیح میدهند،
اما برخی تنوع را دوست دارند و یکنواختی آنها را کسل میکند و موجب نارضایتی شغلی میشود. این موضوع کاملا به شخصیت فرد بستگی دارد و در افراد مختلف، متفاوت است. - شغل فرد در راستای علایق شخصی او باشد و از انجام کارش لذت ببرد نه اینکه فقط درآمدی کسب کند یا از سر اجبار وظایفش را انجام دهد. گاهی همین موضوع به ظاهر ساده ، ایجاد نشاط و سرزندگی میکند و باعث میشود فرد هر روز با اشتیاق زیادی به سر کارش برود حتی اگر مزایای مالی زیادی دریافت نکند.
- انجام درست مسئولیت محول شده، اعتماد به نفس فرد را بالا برده، موجب احساس لیاقت و توانایی در او میشود.
- فرد نیاز دارد حس کند می تواند استعدادهایش را شکوفا کند ، ترفیع بگیرد و چشمانداز روشنی برای پیشرفت شغلی داشته باشد.
- رابطه خوب فرد با همکاران و وجود محیط دوستانه و حمایتی، یکی از عوامل مهم موثر بر رضایت شغلی است. احساس تعلق و داشتن ارتباطات سازنده از جمله نیازهای همه انسانهاست. بخش مهمی از سلامت روان و عزت نفس هر فرد تحت تاثیر روابط اوست.
- انعطافپذیری شغل و امکان پیشنهاد دادن، مشارکت فرد را در انجام وظایفش بالاتر میبرد و او احساس آزادی بیشتری میکند.
- شرایط فیزیکی محیط کار هم باید مساعد باشد تا فرد از شغلش راضی باشد. این شرایط شامل دمای محیط، تهویه مناسب و ایمنی است.
- تشویق و تقدیر مدیران به او ثابت میکند که زحماتش دیده میشوند و برای مجموعه کاری خود، باارزش است. این موضوع فرد را برای انجام بهتر کارهایش دلگرم میکند و سبب افزایش رضایت شغلی میشود.
تاثیر عدم رضایت شغلی بر سلامت روان و جسم فرد:
- اضطراب شدید
- استرس دائمی در فرد که موجب بروز علائم روان-تنی مانند مشکلات گوارشی، سردرد یا حتی بیماریهای قلبی-عروقی میشود.
- خشم نهفته در فرد که میتواند سبب شود او در پاسخ به محرک بسیار کوچکی، رفتارهای انفجاری از خود نشان دهد.
- خستگی مفرط
- اختلال خواب
- کاهش عزت نفس، اعتماد به نفس و ایجاد خودگویی منفی
- حس ناامیدی، از دست دادن انگیزه و عدم تمایل فرد به تلاش و پیشرفت
- افسردگی و حتی در موارد شدید، تمایل به خودکشی
دلایل عدم رضایت شغلی:
- حقوق نامتناسب با تلاش و تخصص فرد یا کافی نبودن درآمد برای تامین نیازهای او و خانوادهاش،سبب ایجاد احساس ناامیدی، ناکامی و سرخوردگی در فرد میشود.
- احساس بیعدالتی در پرداخت حقوق و پاداش یا ترفیع گرفتن که موجب میشود فرد احساس کند برای مدیران و همکارانش ارزشی ندارد یا زحماتش نادیده گرفته میشود. این موضوع میتواند آسیب جدی به عزت نفس فرد وارد کند.
- یکنواختی کار و یا کسب نتایج نامتناسب با تلاش در برخی افراد، موجب بیانگیزه شدن آنها میشود و رضایت شغلی را کاهش میدهد.
- ارتباط نامناسب و پر از تنش با همکاران، میتواند موجب استرس دائمی در فرد شود و حتی سلامت روان او را تهدید کند.
- ساعات کاری طولانی، موجب فرسودگی شغلی و آسیب به جسم و روان فرد میشود.
در برخی تحقیقات که دکتر یاسین نجفی زادگان انجام داده است ، مشاهده شده که رضایت شغلی با بالا رفتن سن افزایش پیدا میکند؛
اما مشخص نیست که این افزایش واقعی است یا صرفا نتیجه عادت کردن افراد به شرایط موجود و ناامیدی از امکان داشتن شغل مطلوب است
که درنهایت منجر به پذیرش شغل فعلی و کنار آمدن با آن میشود.
برای مطالعه بیشتر به مقاله راهکاری ساده برای کاهش افسردگی در جوانان: قدرت ژورنالنویسی تأملی مراجعه کنید.
برای افزایش سلامت روان جامعه، باید کمک کنیم تا جوانان جویای کار بتوانند متناسب با استعدادها و علایق خود، شغلشان را انتخاب کنند نه به دلیل اجبار و نظر خانواده یا فشار شرایط زندگی.
برای مطالعه بیشتر به مقاله بیخوابی را چگونه درمان کنیم ؟ | علت + ۱۲ درمان بدون دارو مراجعه کنید.
مدیران مجموعههای کاری هم به این نکته توجه کنند که افزایش رضایت شغلی در کارکنانشان منجر به بازدهی بهتر و رونق بیشتر کسب و کار آنها میشود.
برای مطالعه بیشتر به مقاله تفاوت عزت نفس و اعتماد به نفس چیست؟ مراجعه کنید.
عدم رضایت شغلی یک موضوع فردی نیست، بلکه میتواند هم بر بهرهوری و هم بر سلامت روان جامعه تاثیر بگذارد. به همین دلیل کمک به ایجاد رضایت شغلی، درنهایت به داشتن جامعهای مولد، پویا ، شاد و سلامت میانجامد.
برای مطالعه بیشتر به مقاله راهکار های خودمراقبتی چیست ؟ | روانشناسی خودمراقبتی مراجعه کنید.
