چرا به اشتراک گذاشتن تصاویر سلبریتیهای فوقلاغر، حتی با نیت خوب، به سلامت روان و تصویر بدنی لطمه میزند؟
در سالهای اخیر، شاهد تغییر جهت سلبریتیها و اینفلوئنسرهای مشهور از ترویج «پذیرش بدن» (body positivity) به سوی ستایش لاغری مفرط بودهایم. این تغییر، بسیاری از زنان و مردان و حتی متخصصان سلامت روان را بهدرستی نگران و ناراحت کرده است.
با یک اسکرول سریع در فید شبکههای اجتماعی، پستهایی را میبینیم که تصاویری از سلبریتیهای فوقلاغر را به همراه گفتگوهایی از «آیا او داروی GLP-1 مصرف کرده یا نه؟»
تا بحثهایی درباره خطرناک بودن این روند، جر و بحثهایی درباره اینکه «آیا دخالت در نحوه مدیریت بدن زنان کار کسی است؟»
برای مطالعه بیشتر به مقاله صدای ذهنی غذا چیست؟ تحلیل روانشناختی یک مفهوم نوین در اختلالات خوردن مراجعه کنید.
و حتی توهینهای مستقیم به بدن این زنان را شامل میشود.
بدون شک، بحث درباره «ایدهآل لاغری» مهم است. تصویر بدنی به عنوان یک «نگرانی جهانی برای سلامت روان» شناخته شده است (Rodgers et al., 2023) و قرار گرفتن در معرض این ایدهآل لاغری با تصویر بدنی منفی در دختران و زنان مرتبط است که پیامدهای جدی برای سلامت روانی و جسمی دارد (Boseovski & Gallagher, 2024).
برای مطالعه بیشتر به مقاله کیسههای ضدوحشت: راهکاری موقت یا تلهای برای تشدید اختلال پانیک؟ مراجعه کنید.
تفاوت بین بحث و اشتراکگذاری
اما شروع گفتگو یک چیز است و به اشتراک گذاشتن تصاویر چیز دیگر. بیتردید، ارزش شوکآور این تصاویر واکنشهای زیادی ایجاد میکند و بحثهای زیادی را به دنبال دارد. حتی متخصصان سلامت نیز به این روند پیوستهاند و تصاویری از زنان فوقلاغر را برای نشان دادن مشکل این ایدهآل به اشتراک میگذارند.
آیا اشتراکگذاری با نیت خوب هم مضر است؟
اگرچه ممکن است این کار با نیت خوب انجام شود (و امیدوارم انگیزه آن دریافت «لایک» نباشد)، به اشتراک گذاشتن این عکسها اصلاً مفید نیست. در واقع، به چند دلیل میتواند بهشدت آسیبزا باشد:
- افزایش قرارگیری در معرض ایدهآل لاغری: هر بار که این تصاویر را به اشتراک میگذاریم، بار دیگر مخاطب را در معرض همان استانداردهای غیرواقعی لاغری قرار میدهیم و این چرخه مضر را تقویت میکنیم.
- کاهش اثربخشی پیام انتقادی: وقتی تصویر یک سلبریتی لاغر را همراه با نقدی از لاغری مفرط منتشر میکنیم، خود تصویر چنان قدرتمند است که پیام انتقادی را تحتالشعاع قرار میدهد. مغز انسان بیشتر تحت تأثیر محرک بصری قرار میگیرد تا متن.
- تحریک مقایسه اجتماعی: دیدن این تصاویر، حتی در بافتی انتقادی، باعث میشود افراد ناخودآگاه خود را با آن استاندارد مقایسه کنند و احساس نارضایتی از بدن خود داشته باشند.
- عادیسازی لاغری مفرط: اشتراکگذاری مکرر این تصاویر، هرچند با هدف انتقاد، به عادیسازی این نوع اندام در ذهن مخاطب کمک میکند و ممکن است آن را به عنوان یک «گزینه قابل قبول» معرفی کند.
راه حل: «دست از اشتراکگذاری برداریم»
برای داشتن گفتگوهای معنادار درباره تصویر بدنی نیازی به اشتراکگذاری عکس سلبریتیهای فوقلاغر نداریم. چه کاربران عادی شبکههای اجتماعی باشیم، چه اینفلوئنسر یا متخصص سلامت و تندرستی، بیایید خود را به چالش بکشیم تا اگر واقعاً میخواهیم تصویر بدنی سالمی ترویج دهیم، دست از این اشتراکگذاری برداریم.
این مقاله یادآور یک اصل مهم در روانشناسی رسانه است: «محتوا مهم است، اما بستر و شیوه ارائه نیز به همان اندازه اهمیت دارد». حتی وقتی نیت ما مثبت است، ممکن است ابزاری ناخواسته برای ترویج همان هنجارهای مخربی باشیم که میخواهیم با آنها مبارزه کنیم. بهترین راه برای مقابله با ایدهآل لاغری، تولید محتوای مستقل از این تصاویر است: استفاده از عکسهای افراد با انواع مختلف اندام، تأکید بر سلامت و عملکرد بدن به جای ظاهر، و گفتگو درباره تأثیرات روانی مقایسه اجتماعی بدون نشان دادن نمونههای ملموس.
برای مطالعه بیشتر به مقاله چگونه مغز متوجه نیاز بدن به پروتئین میشود؟ ارتباط شگفتانگیز روده و مغز مراجعه کنید.
برای مطالعه بیشتر به مقاله راهنمای گفتگو با بیماران درباره استفاده از هوش مصنوعی: مدیریت تأثیرات عاطفی و روانی مراجعه کنید.
جمعبندی
اشتراکگذاری تصاویر سلبریتیهای لاغر، حتی با نیت نقد و هشدار، به دلیل اثرات قدرتمند بصری و روانی، بیش از آن که مفید باشد، مضر است. این کار باعث تداوم چرخه مقایسه، نارضایتی بدنی و عادیسازی لاغری مفرط میشود. برای تغییر واقعی، باید از اشتراکگذاری این تصاویر خودداری کنیم و به جای آن، محتوایی تولید کنیم که مستقیماً تنوع بدنی و سلامت روان را ترویج میدهد.
منابع
- Rodgers, R. F., et al. (2023). Body image as a global mental health concern. International Journal of Eating Disorders.
- Boseovski, J. J., & Gallagher, K. E. (2024). The thin ideal and negative body image in girls and women. Journal of Applied Developmental Psychology.
- Psychology Today. (2024). Stop the Share: “Thin Celeb” Photos Harm Body Image.
