تاثیر سیاست بر سلامت روان
ترس. ناامیدی. خشم. نفرت. خستگی شدید.
رویدادهای سیاسی داخل و خارج کشور – مثل فصل انتخابات ریاستجمهوری، جنگ و اعتراضات و راهپیماییهای مرتبط – میتونن موج عظیمی از احساسات و واکنشها رو در آدمها ایجاد کنن.
حالا با شبکههای اجتماعی، تلگرام، اینستاگرام، ایکس و خبرهای ۲۴ ساعته که لحظهبهلحظه همه چیز رو پخش میکنن، تاثیر منفی سیاست بر روان ما چند برابر شده.
طبق تحقیقات ، حدود ۴۰ درصد مردم آمریکا سیاست رو یکی از منابع اصلی استرس زندگیشون میدونن و تقریبا 5 درصدشون حتی به خاطر اتفاقات سیاسی به فکر خودکشی افتادن.
تحقیقات نشون میده جوونها (بهخصوص دهه هشتادیها و نودیها) بیشترین آسیب رو از این آشوبهای سیاسی میبینن، چون بهطور کلی سطح اضطراب و پریشونیشون بالاتره.
سیاست چطور روی حال خوب ما تاثیر میذاره؟
درگیریهای سیاسی میتونه روابط شخصی رو خراب کنه، مراقبت از خود رو مختل کنه و حتی علائم جسمی ایجاد کنه.
یه نظرسنجی از بیش از ۸۰۰ آمریکایی نشون داد که سیاست چطور روی ذهن و جسمشون اثر گذاشته:
– بیش از ۲۵ درصد وقتی کاندیداشون باخت، احساس افسردگی کردن.
– ۱ نفر از ۵ نفر به خاطر سیاست خوابشون مختل شده.
– ۲۰ درصد از خستگی ناشی از اخبار سیاسی شکایت داشتن.
– ۲۹ درصد سر سیاست عصبانی شدن و کنترلشون رو از دست دادن.
– یکچهارم نسبت به کسانی که نظر مخالف دارن احساس نفرت کردن.
– بیش از ۲۰ درصد گفتن اختلاف سیاسی باعث شده رفاقتهاشون خراب بشه.
علاوه بر این، حدود یکسوم افراد گفتن ناآرامیهای سیاسی باعث رفتارهای اجباری شده؛ یعنی نمیتونستن دست از چک کردن اخبار بردارن یا مدام به سیاست فکر میکردن (مثل اسکرول بیوقفه تلگرام و اینستاگرام تا نیمهشب).
در ایران هم وضعیت مشابهه؛ خیلیها بعد از انتخابات یا اعتراضات بزرگ، همین حس خستگی، بیخوابی و قطع ارتباط با دوستان و خانواده رو تجربه کردن.
استرس سیاسی چطور تابآوری ما رو از بین میبره؟
هر نوع استرس طولانیمدت (chronic stress) منابع روانی و تابآوری ما رو تحلیل میبره – یعنی تواناییمون برای مقابله سازنده با مشکلات و برگشتن به حالت عادی.
وقتی استرس از توان مقابلهمون بیشتر بشه، بهش میگن overloading allostatic یا به زبان سادهتر: فرسودگی کامل سیستم.
در آمریکا به استرس شدید قبل از انتخابات بزرگ میگن “اختلال استرس انتخاباتی” (Election Stress Disorder) – تشخیص رسمی نیست، ولی علائمش واقعی و شدیده و روی روابط، احساسات و جسم تاثیر میذاره.
فکر نکن فقط بزرگسالها درگیرن؛ نوجوانها و جوونها هم به شدت این استرس رو حس میکنن.
در ایران هم خیلیها بعد از هر دوره انتخابات یا حوادث سیاسی بزرگ، دقیقاً همین حال رو دارن: اضطراب دائمی، بیخوابی، بحثهای خانوادگی شدید و احساس درماندگی.
۱۲ علامت رایج استرس سیاسی و انتخاباتی
- تپش قلب یا افزایش ضربان موقع چک کردن اخبار یا بحث سیاسی
- فکرهای مزاحم و تکراری درباره سیاست که خاموش نمیشن
- دلدرد یا سردردهای مکرر
- افزایش مصرف مواد (سیگار، قلیون، الکل یا حتی داروهای آرامبخش)
- عصبانیت و تحریکپذیری شدید
- مشکل خواب (به سختی خوابیدن یا بیدار شدنهای مکرر)
- دردهای مزمن بدنی (مثل کمردرد یا گردندرد از استرس)
- مشکل تمرکز و حواسپرتی دائمی
- احساسات نوسانی و شدید (یه لحظه خوشحال، لحظه بعد ناامید)
- افت انگیزه و بیحالی برای کار و زندگی روزمره
- احساس ناامیدی و یأس عمیق
- اضطراب و نگرانی مداوم درباره آینده
این علائم در ایران هم خیلی شایعه؛ بهخصوص تو دورههایی که اخبار سنگین، فیلترینگ، تورم، اعتراضات یا انتخابات پشت سر هم میاد. خیلیها دقیقاً همین نشانهها رو بعد از رویدادهای سیاسی اخیر تجربه کردن.
سیاست دیگه فقط بحث نظر و رای نیست؛ تبدیل شده به یه منبع استرس واقعی که میتونه خواب، روابط، جسم و حتی امید به آینده رو از آدم بگیره.
در آمریکا آمارها نشون میده بیش از ۷۰ درصد مردم آینده کشورشون رو منبع اصلی استرس میدونن؛ در ایران هم با توجه به فشارهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، این عدد احتمالاً کمتر نیست – شاید حتی بیشتر.
اگر این علائم رو تو خودت یا اطرافیانت دیدی، جدی بگیر.
محدود کردن اخبار، صحبت با دوست یا مشاور، ورزش، خواب منظم و گاهی فاصله گرفتن از فضای مجازی واقعاً کمک میکنه.
سلامت روان تو این دوران مثل بنزین ماشین میمونه؛ اگه تموم بشه، دیگه هیچی جلو نمیره.
۸ راه مقابله با تاثیرات روانی سیاست بر سلامت روان
در برابر آشوبهای شخصی و سیاسی، میتونیم تابآوریمون رو تقویت کنیم و مهارتهای مقابلهمون رو بهتر کنیم.
اینجا ۸ تکنیک تاییدشده توسط رواندرمانگرها و مبتنی بر تحقیقات علمی رو میگم که کمک میکنه با تاثیرات منفی سیاست روی روانمون کنار بیایم.
۱. کنترل چیزهایی که میتونی کنترل کنی
وقتی احساس میکنی هیچ کنترلی نداری، بهترین کار اینه که روی چیزهای کوچیکی که دست خودته تمرکز کنی.
اگر فعال سیاسی یا اجتماعی هستی، میتونی برنامه عملی و مشخص برای خودت بنویسی (مثلاً شرکت در تجمعات محلی، امضای طومار، یا کمک به کمپینهای حقوق بشری).
برای خیلیها، کنترل یعنی برنامهریزی روزانه برای مراقبت از خود: مثلاً ساعت مشخص برای پیادهروی، ورزش، یا حتی چکاین روزانه با دوست صمیمی یا خانواده از طریق تماس تلفنی یا چت.
۲. از نقاط قوت خودت استفاده کن
به مهارتها و ویژگیهای منحصربهفرد خودت تکیه کن تا استرس رو مدیریت کنی و دوباره معنیدارش کنی.
به گذشته نگاه کن: دفعههای قبلی که استرس شدید داشتی (مثل دوران کرونا، اعتراضات یا مشکلات اقتصادی) چی بهت کمک کرد؟
همونها رو دوباره به کار بگیر.
تحقیقات نشون میده پذیرش وضعیت، شوخطبعی (مثلاً جوک گفتن با دوستان درباره شرایط) و تغییر دیدگاه (reframing) به استرس، با سلامت روان بهتر همراهه.
۳. مصرف رسانهات رو کنترل کن
در این دورهها جدا شدن از اخبار سخته؛ تلگرام، اینستاگرام، ایکس و کانالهای خبری ۲۴ ساعته همه جا هستن. جالب اینه که آدمایی که واقعاً سیاست و سیستم رو خوب میشناسن، معمولاً کمتر آسیب روانی میبینن.
اما دووماسکرول (اسکرول بیوقفه اخبار بد) واقعاً خستهکننده و ناامیدکنندهست.
پیشنهاد: زمان مشخصی برای چک کردن اخبار بگذار (مثلاً فقط ۲۰-۳۰ دقیقه صبح و عصر)، اعلانها رو خاموش کن، یا روزهایی رو کاملاً آفلاین باش (مثلاً جمعهها بدون گوشی).
۴. در لحظه بمون
وقتی سیستم عصبیمون در حالت آمادهباشه و آینده نامعلوم باشه، ذهنمون سریع میره سمت بدترین سناریوها.
مایندفولنس (حضور در لحظه) یکی از قویترین ابزارهاست. تمرین منظم مدیتیشن (حتی ۵-۱۰ دقیقه با اپهای فارسی مثل آرامش یا مدیتیشن ساده)، یوگا، پیادهروی آگاهانه در پارک، یا فقط چند نفس عمیق کشیدن میتونه بدن و مغز رو به حالت آرامش برگردونه.
۵. از این موقعیت برای بازنگری استفاده کن
تحقیقات نشون میده بعد از اتفاقات بزرگ و تروماتیک(مثل بحرانهای سیاسی یا اقتصادی)، ازدواج، تولد بچه و حتی طلاق بیشتر میشه؛ چون این رویدادها ما رو مجبور میکنن دوباره فکر کنیم چی واقعاً مهمه.
سیاست میتونه یه آینه باشه: ارزشهات، روابطت، اهداف زندگیات رو بازبینی کن. شاید وقتشه اولویتها رو عوض کنی، روابط سمی رو قطع کنی یا هدف جدیدی برای خودت بذاری.
۶. غم و از دست دادن رو پردازش کن
اگر یه اتفاق سیاسی (مثل نتیجه انتخابات، سرکوب اعتراضات یا اخبار بد مداوم) واقعاً حالتو خراب کرده، اول باید غم و سوگش رو بپذیری.
با آدمایی که حس مشابه دارن حرف بزن (گروههای حمایتی آنلاین یا دوستان)، از یه آگاه تر یا مشاور نظر بگیر، یا اگر لازم بود به روانشناس یا مشاور مراجعه کن. انکار غم فقط اون رو طولانیتر میکنه.
۷. مراقبت از خودت رو در اولویت بگذار
در زمانهای آشوب (چه شخصی چه اجتماعی)، مراقبت از خود معمولاً فراموش میشه: طبیعتگردی، ورزش منظم، غذای سالم و خواب کافی قربانی میشن و استرس بیشتر میشه.
اینها رو اولویت کن؛ حتی اگر شده روزی ۲۰ دقیقه پیادهروی در پارک نزدیک خونه، غذای خانگی ساده، یا خوابیدن سر ساعت مشخص.
۸. از شبکه حمایتیات کمک بگیر
تحقیقات نشون میده روابط و ارتباطهای اجتماعی قویترین عامل شادی و سلامت روان در طول زندگیمونه.
وقتی سیاست داره اذیتت میکنه، حتماً با دوست، خانواده یا حتی گروههای آنلاین حمایتی حرف بزن. با هم میتونید راه رو پیدا کنید و به هم دلگرمی بدید.
درمان برای ساخت تابآوری و ابزارهای مقابله سالم
اگر رویدادهای سیاسی باعث علائم اضطراب، تروما، افسردگی یا حتی افکار خودکشی شده، حتماً کمک حرفهای بگیر. رواندرمانگرهای آموزشدیده یا مراکز مشاوره میتونن کمک کنن احساساتت رو پردازش کنی و ارتباط بین تجربیات شخصی و مسائل سیاسی رو بررسی کنی.
اگر افکار خودکشی داری یا در بحران هستی، فوری کمک بگیر:
– شماره ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی بهزیستی): ۲۴ ساعته، رایگان، برای بحرانهای روانی، خودکشی، خشونت خانگی و آسیبهای اجتماعی.
اگر خواستی میتونی از مشاورین متخصص روانفیکس هم کمک بگیری تا جلسات فردی برای عبور از بحران رو داشته باشی.
