چرا دوستیهای دوران بزرگسالی مدام به شکست میانجامند؟
رمزگشایی از معمای دوستیهای بزرگسالان: از دوستان میهمانی تا دوستان امن
وقتی کسی میگوید در بزرگسالی پیدا کردن دوست سخت است، معمولاً باور میکنیم. سپس توصیههایی مثل «بیشتر در جامعه حضور داشته باش»، «قدم اول را بردار» و «تجربههای جدید را امتحان کن» مطرح میشود. این راهنماییها به بزرگسالان کمک میکند تا با افرادی آشنا شوند که میتوانند دوستشان شوند.
اما قدم بعدی این است که از خود بپرسیم: آیا داریم دوستان درست را انتخاب میکنیم؟
بسیاری از مراجعان من وقتی به زحمت پیدا کردن و ساختن دوستان جدید فکر میکنند، آهی میکشند و میگویند: «چی میشود اگر این همه تلاش کنم و نتیجه ندهد؟» این یک معضل واقعی است که باعث فرسودگی در دوستیابی میشود و بر انزوای روزافزون ما تأثیر میگذارد.
و منطقی است که اگر انتظار داشته باشیم هر فرد جدیدی که ملاقات میکنیم، ماده اولیه بهترین دوست بودن را داشته باشد، به زودی فرسوده و ناامید میشویم – زیرا همه در این قالب نمیگنجند.
اما نیازی هم نیست که چنین باشد. تحقیقات نشان میدهد که انسانها در تعداد دوستان خود محدودیت دارند و این عدد وقتی به دوستان نزدیک – که من آنها را دوستان «پایه امن» مینامم – میرسد، کوچکتر میشود (در ادامه بیشتر توضیح میدهیم).
دوستان بزرگسالی: روابطی پر از ابهام
دوستی ذاتاً مبهم است. برخلاف روابط عاشقانه یا خانوادگی که قوانین مشخصی برای موفقیت یا شکست دارند، در دوستی هیچ مرز روشنی وجود ندارد. اما ابهام به معنای ناتوانی نیست. ما میتوانیم خود را برای موفقیت در دوستی تجهیز کنیم و راههایی بیابیم که این رابطه را کمتر مرموز کند.
وقتی تصویر کاملی از زیربنای دوستی نداریم، چه اتفاقی میافتد؟ این که خود را به جامعه عرضه میکنیم، زمان، انرژی و احساسات سرمایهگذاری میکنیم، اما در جای اشتباه. نتیجه چیزی جز ناامیدی نخواهد بود.
به همین دلیل است که در مطب خود مرتب این مشکلات رایج را میشنوم: «نادیده گرفته شدم»، «دوستیام یکطرفه است»، «همیشه من پیام میدهم اما کسی به من پیام نمیدهد»، «اختلافی با دوستم دارم و نمیدانم چطور حلش کنم، پس ترجیح میدهم کنار بکشم».
سه نوع دوست از نگاه ارسطو – با اندکی تغییر
میخواهم این ایده را مطرح کنم که دوستی برای ارتباط انسانی حیاتی است، اما شناخت انواع دوستی و نحوه احترام به آنها برای رفع سردرگمی ضروری است. اگر سواد دوستی بیشتری داشته باشیم و بتوانیم رفتارهای بهبودبخش دوستی را بهکار ببندیم، تأثیر شگرفی بر نسل ما خواهد داشت.
ارسطو در کتاب اخلاق نیکوماخوسی خود دستهبندی مفیدی از انواع دوستی ارائه میدهد: دوستیهای لذتمحور، دوستیهای سودمحور و دوستان حقیقی و جدی. من کمی آزادی عمل بهخرج دادهام و نامهای جدیدی انتخاب کردهام: دوستان مهمانی، دوستان زمینهای و دوستان پایه امن.
شناخت این انواع دوستی به ما بینش عمیقی میدهد. این بینش راهنمایی میشود برای روابطی که طبیعتاً مبهم هستند و نشان میدهد وقتی این روابط مبهم شروع به رفتار مبهمانه میکنند چگونه پاسخ دهیم (نه اینکه صرفاً واکنش نشان دهیم). معمولاً تمایل ما نادیده گرفتن است، اما کارهای بیشتری میتوانیم انجام دهیم.
وقتی یک دوستی ناخوشایند به نظر میرسد، میتوانیم آن را با چشمان و گوشهای آگاه ارزیابی کنیم: «شاید من انتظاری متفاوت از آنچه او حاضر یا توانا است داشته باشم.» داشتن دوستان پایه امن به معنای در دسترس بودن، دوسویه بودن و قابلیت ترمیم رابطه است. دوستان مهمانی و زمینهای شبکهای غنی از افراد را تشکیل میدهند که بافت اجتماعی ما را میسازند و سرگرمی، ارتباط و نشاط به زندگی میبخشند.
هر دو نوع را بپذیریم، اما اولویت با دوستان امن است
ما به هر دو نوع دوست نیاز داریم، اما بهویژه در جستجوی دوستان، باید اولویت را به دوستان پایه امن بدهیم (هم پیدا کردنشان و هم نگهداری از آنها با دقت و قصد – که ترمیم رابطه را هم شامل میشود!) زیرا در این روابط است که صمیمیت نزدیک وجود دارد.
و حدس بزنید دوستان پایه امن از کجا شکل میگیرند؟ از همان دوستهایی که ابتدا به عنوان دوستان زمینهای یا مهمانی شروع میشوند!
این یک رابطه «یا این یا آن» نیست، بلکه «بله – و» است. دوستان زمینهای و مهمانی پتانسیل تبدیل شدن به دوستی پایه امن را دارند، اما باید آگاه باشیم که این اتفاق در حال رخ دادن است یا نه، تا انتظارات خود را مناسب مدیریت کنیم.
با داشتن انواع دوستان، از دوستانی که ما را ناامید میکنند رنجیده نمیشویم، زیرا آنها را بهتر درک میکنیم. چارچوبی که به ما کمک کند دوستیهایمان را به درستی ببینیم، برای حفظ ارتباط در یک چشمانداز اجتماعی پیچیده ارزشمند است. علاوه بر این، داشتن یک پایه امن محکم از دوستی با ۳ تا ۵ نفر نزدیک، به فرد امنیت عاطفی، حمایت و آرامش لازم برای عبور از مسیر دشوار زندگی بزرگسالی را میدهد.
جمعبندی
این دیدگاه ما را آزاد میکند. میتوانیم احساس کنیم نیازی به انتقام یا دلخوری نیست، زیرا واقعیت را میپذیریم که هر دوستی «بهترین دوست» نیست، اما افراد همتراز دوستی نیز جایگاه محکمی در زندگی ما دارند.
اگر بدانیم با چه نوع دوستی سر و کار داریم، میتوانیم اعتماد کنیم که وقت، انرژی و احساسات ارزشمندمان هدر نمیروند، بلکه بازدهی ارزشمند به همراه خواهند داشت.
در کتاب «بیدوست: چرا دوستیهای بزرگسالی شکست میخورند» که در بهار ۲۰۲۷ توسط انجمن مشاوره آمریکا منتشر خواهد شد، به این مباحث و موارد دیگر میپردازد. اگر سؤالی دارید یا داستانی از ناامیدی در دوستی دارید، خوشحال میشوم بشنوم.
منابع
- Psychology Today – “Why Adult Friendships Keep Failing”
- ارسطو، اخلاق نیکوماخوسی
