مادر ایتالیایی پس از مرگ دخترش از متا و تیکتاک شکایت کرد
ایرن روگرو اوگوس در عرض تنها چند ماه، شاهد تغییر رفتار دخترش روسلا بود؛ چرا که شبکههای اجتماعی، محتوای فزایندهای دربارهٔ خودآزاری به او نشان میدادند، تا اینکه این دختر ۱۲ ساله با خودکشی جان باخت.
تنها پس از مرگ روسلا بود که ایرن و همسرش دستگاههای او را باز کردند. آنها متوجه شدند که روسلا بسیار بیشتر از آنچه آنها میدانستند از شبکههای اجتماعی استفاده میکرده، از جمله داشتن یک پروفایل مخفی اینستاگرام با نام «فقط یک مرده» (که در آن به جای حرف o از صفر استفاده شده بود).
به گفتهٔ آنها، در سپتامبر ۲۰۲۳، روسلا شروع به جستجوی محتوای افسردگیکنندهای کرد که بازتابدهندهٔ احساسات خودش بود. الگوریتمهای رسانههای اجتماعی مدام این محتوا را به او نشان میدادند و فقط پنج ماه بعد، او دیگر زنده نبود.
ایرن در یک کافه در مرکز آستی، زادگاهش در شمال ایتالیا، به رویترز گفت: «در نقطهای، به نظر میرسید که این موضوع جان مستقلی پیدا کرده و چنان رشد کرد که جنبهٔ شاد و اجتماعی او را تحت فشار قرار داد و بلعید.»
پدر و مادر روسلا جزو چندین خانواده در ایتالیا هستند که علیه متا (مالک اینستاگرام و فیسبوک) و رقیب بزرگ آن، تیکتاک، شکایت کردهاند. در اولین اقدام جمعی در ایتالیا که مستقیماً شرکتهای شبکههای اجتماعی و الگوریتمهای آنها را به چالش میکشد، این خانوادهها خواستار محدودیتهای سختتر برای دسترسی خردسالان و افزایش آگاهی از خطرات هستند.
هر دو شرکت اتهامات این شکایت مبنی بر مضر بودن خدماتشان برای جوانان را رد میکنند و میگویند که با حذف محتوای مضر، محدود کردن قرارگیری در معرض محتوای خطرناک و کمک به خانوادهها برای مدیریت حسابهای کودکان، از کاربران جوان محافظت میکنند.
یک سخنگوی متا گفت: «میدانیم که والدین نگران ایمنی نوجوانان خود در فضای آنلاین هستند، به همین دلیل است که ما مدام تغییراتی ایجاد میکنیم تا به محافظت از نوجوانان کمک کنیم.» او به «حسابهای نوجوانان» و محافظتهای داخلی این پلتفرم اشاره کرد و افزود: «ما به شدت با این اتهامات مخالفیم، چرا که آنها تعهد دیرینهٔ ما به حمایت از جوانان را نادیده میگیرند.»
تیکتاک نیز گفت که تلاشهای آنها شامل اجرای سختگیرانهٔ دستورالعملهایی با هدف محافظت از سلامت روانی و رفتاری کاربران است و افزود که بیش از ۹۹٪ از محتوایی که این قوانین را نقض میکند، حذف میشود.
سخنگوی تیکتاک گفت: «ما همچنین به سرمایهگذاری در اقدامات ایمنی برای متنوعسازی محتوای پیشنهادی، مسدود کردن جستجوهای بالقوهٔ مضر و اتصال کاربران آسیبپذیر به منابع حمایتی ادامه میدهیم» و به خطوط کمک پیشگیری از خودکشی محلی اشاره کرد.
در پاسخ به سوال دربارهٔ نقشی که اینستاگرام ممکن است در مورد روسلا داشته باشد، متا به رویترز گفت که در طول جریان دادرسی به طور مستقیم در این باره اظهارنظر نمیکند، اما سلامت روان جوانان تحت تأثیر طیف گستردهای از عوامل قرار دارد. به گفتهٔ متا، تأثیر پلتفرمهای اجتماعی به نحوهٔ استفاده از آنها، محافظتهای موجود برای محافظت از کاربران و میزان مشارکت والدین بستگی دارد.
یک بیماری ناگهانی
ایرن که به آرامی صحبت میکرد و کلماتش را با دقت انتخاب مینمود، گفت که فاجعهٔ روسلا مانند یک «بیماری» ناگهانی و ویرانگر خود را نشان داد که والدین را در برابر آن ناتوان گذاشت.
او میگوید بدون الگوریتم، «پیشرفت پریشانی او – یا روانپریشی، یا هر چیز دیگری که من هنوز نمیتوانم آن را تعریف کنم – ممکن بود طبیعیتر پیش میرفت.»
نظارت بر پلتفرمهای دیجیتال در سراسر اروپا در حال تشدید است و بریتانیا این هفته برنامههایی را برای ممنوعیت شبکههای اجتماعی برای کودکان زیر ۱۶ سال اعلام کرد. در ایالات متحده، یک حکم قضایی، متا و گوگل را در طراحی پلتفرمهایی که برای جوانان مضر تلقی میشوند، سهلانگار تشخیص داد.
ناظران اتحادیهٔ اروپا نیز اجرای قانون خدمات دیجیتال را تشدید میکنند و از پلتفرمهای آنلاین میخواهند که از خردسالان بهتر محافظت کنند و محتوای مضر را مهار نمایند.
استفانو کومودو، وکیلی که با انجمن ایتالیایی والدین MOIGE این پرونده را رهبری میکند، گفت: «هدف، نادیده گرفتن مزایای شبکههای اجتماعی نیست، بلکه حذف مکانیسمهای فنی و بازاریابی است که آنها را برای آسیبپذیرترین کاربران مضر میکند.»
والدین نمیتوانند همگام شوند: محدودیتهای کنترل
والدین میگویند که محافظتهای ارائهشده توسط پلتفرمها ناکافی است و اشاره میکنند که کودکان به راحتی میتوانند آموزشهای آنلاین برای دور زدن فیلترها یا جلوگیری از محدودیتهای زمانی با تعویض دستگاهها را پیدا کنند.
والنتینا موراگلیه، که در هیئت مدیرهٔ انجمن خانوادههای بزرگ ایتالیا حضور دارد، گفت: «نظارت بر استفاده از رسانههای اجتماعی یک کار تماموقت است. این کار نیاز دارد که والدین تمام وقت خود را صرف آن کنند و این به سادگی غیرواقعی است.»
پسر خودش، آنتونیو، در نوجوانی مجموعه کتابهای هری پاتر خود را کنار گذاشت و به جای مطالعه، به اسکرول کردن (مرور محتوای کوتاه) روی آورد. او اکنون در بیست سالگی است و خواندن عمیق برایش دشوار است؛ چیزی که او آن را به گردن الگوریتمهای شبکههای اجتماعی میاندازد که توجه او را مکیدهاند.
او به رویترز گفت: «به محض اینکه در ۱۶ سالگی تلفن به دستش گرفت، کمکم کتابها شروع به ناپدید شدن کردند. ظرف چند سال، او به کلی خواندن را کنار گذاشت.»
سازمان جهانی بهداشت هشدار میدهد که استفادهٔ مشکلآفرین از رسانههای اجتماعی – که با رفتارهای شبیه به اعتیاد مشخص میشود – در میان نوجوانان در حال افزایش است و با کاهش بهزیستی، خواب ضعیف و خطرات گستردهتر سلامتی مرتبط است.
مطالعات منتشرشده در JAM Pediatrics، یک مجلهٔ پزشکی آمریکایی، به تفاوتهای قابل اندازهگیری در رشد مغز در میان کاربران سنگین رسانههای اجتماعی، به ویژه نوجوانانی که مغزشان هنوز در حال رشد است، اشاره دارد.
پروندهٔ ایتالیایی استدلال میکند که پلتفرمهای اجتماعی از مکانیسمهای پاداش الگوبرداریشده از دستگاههای قمار استفاده میکنند تا وابستگی ایجاد کنند، با تحریک مکرر دوپامین، یک مادهٔ شیمیایی مغزی مرتبط با لذت و پاداش.
تونینو کانتمی، مشاور شاکیان و مدیر مدرسهٔ تخصصی رواندرمانی شناختی-بینفردی در رم، گفت: «هر “لایک” یا اعلان، باعث ترشح دوپامین میشود و کاربران را به پلتفرم به گونهای گره میزند که شبیه اعتیاد است.»
خانوادههای شاکی میگویند که مطالعات اسکن مغز از کاربران رسانههای اجتماعی، فعالیت در مناطقی از مغز را نشان میدهد که با اعتیاد مرتبط است.
در پاسخ به سوال دربارهٔ شواهد علمی ارائهشده در دادگاه در مورد اعتیاد، سخنگویان متا و تیکتاک از اظهارنظر دربارهٔ دعوی قضایی خودداری کردند و در عین حال نظرات قبلی خود را در مورد سوابق شرکتها در زمینهٔ سلامت روان تکرار نمودند.
نگاه دیگر: هشدار دربارهٔ کنترل افراطی
برخی روانشناسان نسبت به نتیجهگیریهای ساده دربارهٔ تأثیر شبکههای اجتماعی بر نوجوانان هشدار میدهند.
فدریکو تونیونی، رئیس مرکز روانآسیبشناسی وب در بیمارستان جملی رم، گفت: «سلامتترین رویکرد در برخورد با نوجوانان این است که بپذیریم ما آمادگی نداریم.»
او افزود که نمیتواند نتیجهگیری کند که بیمارانش در دنیایی بدون شبکههای اجتماعی کمتر رنج میبرند و نسبت به اتکای بیش از حد به کنترل والدین هشدار داد.
«اگر چیزی خطرناک وجود دارد، آن کنترل بر کودکان است. جوانان باید شنیده شوند. کنترل شکل سالمی از حضور نیست. سالمترین فاصله، اعتماد است.»
ایرن روگرو اوگوس گفت که او به این شکایت پیوسته است تا اطمینان حاصل کند که سایر والدین از خطراتی آگاه میشوند که او تا زمانی که برای نجات روسلا دیر نشده بود، از آنها اطلاعی نداشت.
او گفت: «ما برخی خطرات را دستکم گرفتیم و نمیدانستیم که وجود دارند، اما دیگران هنوز میتوانند اقدام کنند. نگه داشتن این موضوع برای خودم فایدهای ندارد و فکر نمیکنم روسلا هم مخالف باشد.»
