نقد فیلم The Invite | کمدی تاریک روابط زناشویی با طنزی هوشمندانه
وقتی یک شام معمولی به میدان جنگی برای حقیقتگویی تبدیل میشود
وقتی یک فیلک را میبینم، اولین چیزهایی که توجه من را جلب میکند، ریتم داستان، حرکت پیرنگ و پیچوخمهای آن است. خوشبختانه، فیلم «The Invite» به کارگردانی الیویا وایلد و فیلمنامه استادانه ویل مککورمک و رشیدا جونز که بر اساس فیلم اسپانیایی «The People Upstairs» اثر سسک گای ساخته شده، ناامیدم نکرد.
من به فرهنگ و زبان فرانسوی خیلی علاقه دارم و عاشق درامهای جمعوجور یاسمین رضا بودم؛ نویسندهای که اغلب یک اختلاف ظاهراً پیشپاافتاده را برمیدارد و اجازه میدهد بهطور ارگانیک مانند یک نارنجک از اصالت منفجر شود و کینههایی را که تا آن زمان ناگفته مانده بودند، به همه جهات پرتاب کند.
در نمایشنامه «هنر»، اعتراض ملایم یک دوست به خرید یک تابلو توسط دوست دیگر، مانند یک ظرف کشت عمل میکند که دههها حسادت، برتریطلبی زیباییشناختی و اضطراب موقعیت را در فضا منتشر میکند. «خداوند کشتار» آزمایش مشابهی را در دمایی بالاتر انجام میدهد: یک دعوای بچگانه بین دو پسر که با یک بعدازظهر نوشیدن رام همراه میشود، مانند یک شعلهافکن بهآرامی خشم جوشان درون دو ازدواج را تقطیر میکند؛ تحقیر، ناامیدی و قضاوتهای خصوصی که هر همسری برای سالها از دیگری پنهان کرده است. هیچکس مانند یاسمین رضا نمیتواند اصالت ارگانیک را با دقتی کمیک مهندسی کند.
یا حداقل این چیزی بود که تا قبل از دیدن فیلمنامه مککورمک و جونز فکر میکردم؛ فیلمنامهای که با همان دستور پخت، صداقت بیرحمانه را به ارتفاعات جدیدی میبرد، آن هم با کمک بازیهای درخشان و، تصور میکنم، بداههگوییهای شریرانه پنهلوپه کروز، ادوارد نورتون، الیویا وایلد و ست روگن.
داستانی کوچک با واکنشهایی بزرگ
فرضیه فیلم ممکن است روی کاغذ ساده به نظر برسد؛ یک زن و شوهر در ازدواجی تحلیلرفته، یک مهمانی شام بداهه برای همسایههای طبقه بالا برگزار میکنند. چیزی که رخ میدهد، اصالتی هیستریک و خندهدار است؛ خندهدارتر از هر چیزی که من در 10 سال بهعنوان رواندرمانی از زبان زوجها شنیدهام. و باور کنید، من چیزهایی شنیدهام که دیو شپل را هم سرخ کند.
بدیهی است که مشاور فیلم، استر پرل، اثر انگشت خود را در سراسر فیلم بهجا گذاشته است؛ بهویژه در شخصیت درمانگر پنهلوپه کروز که بهنظر میرسد در پرده سوم مستقیماً از استر الهام گرفته شده است.
یکی از کاربردیترین ایدههای استر این است که ازدواجها گاهی باید دوباره متولد و تجسم شوند. متأسفانه، اغلب اوضاع باید قبل از بهتر شدن بدتر شود و این دقیقاً همان چیزی است که «The Invite» درباره آن است؛ مرگ یک ازدواج و تولد دوباره آن. بهنفع ما، ما شاهد تشییع جنازه آن هستیم.
استر در کتاب «جفتگیری در قفس» و در سخنرانی تد خود گفته است که بهعنوان بزرگسال، ما باید بین امنیت و تازگی یکی را انتخاب کنیم؛ یا همانطور که در یک کنفرانس پرسید: «چگونه میتوانی چیزی را که از قبل داری، هوس کنی؟» در فیلم، اد نورتون و پنهلوپه کروز زوج نادری هستند که امنیت و تازگی را در چندهمسری توافقی، سکس گروهی و عیاشی پیدا کردهاند.
مرگ و تولد دوباره یک ازدواج
همانطور که پیشتر در نقد فیلم «Obsession» بحث کردم، دنی دو روژمون در کتاب «عشق و غرب» استدلال کرد که عشق رمانتیک هرگز برای دوام در زندگی خانگی طراحی نشده است، زیرا کل اسطوره آن، از تریستان و ایزولت به بعد، با موانع بیرونی و درونی، ممنوعیتها و حرمانها تغذیه میشود. غلبه بر این موانع همان چیزی است که بسیاری از مردم امروز به اشتباه آن را صمیمیت مینامند. جو و آنجلا برای خود یک زندگی خانگی بسیار مرتب و عاری از هرگونه شور و شوق ساختهاند. هاوک و پینیا راه بازگشت به سمت تاریک ماه را به آنها نشان میدهند؛ جایی که شهوت افسارگسیخته وجود دارد.
چیزی که «The Invite» را به همان اندازه که درمان تقریباً واقعی در فیلم «گروه: اثر شوپنهاور» هیجانانگیز میکند، گشودن ارگانیک ناامیدی و یأس ناشی از خود نهاد ازدواج است.
چیزی که این فیلم را فراتر از یک جلسه درمانی میبرد این است که اعترافات، اقرارها و مکاشفات به همان اندازه که برای جو و آنجلا تکاندهنده و مهیج هستند، برای مخاطب نیز همینطور هستند. چهار بزرگسال در یک اتاق مینشینند که هیچ چیز جز شراب و یک اظهارنظر جزئی درباره شکایت از سر و صدای نیمهشب آنها را وادار به گفتگو نکرده است؛ پس از آن، کنجکاوی فاحش جو و آنجلا، افسانههایی را که سالها درباره ازدواج حفظ کرده بودند، از بین میبرد.
یاسمین رضا به ما آموخت که کوچکترین و پیشپاافتادهترین بهانهها میتوانند به جنگی تمامعیار تبدیل شوند… در واقع، این پیشپاافتادگی است که به مردم اجازه میدهد تا آخرین لحظه تظاهر کنند که قادر به گفتن ناگفتنیها نیستند. شام (که هرگز برگزار نمیشود) هرگز درباره سر و صدای سکس همسایهها نبود. مانند هر تشییع جنازه خوبی، بهانهای بود برای اینکه بالاخره چیزهایی گفته شود که هیچکس حاضر نبود در زمان زنده بودن مرده بگوید.
جمعبندی
«The Invite» یک کمدی فیزیکی و روانشناختی باریکبین و عمیق است که توسط چهار بازیگر بااستعداد اجرا شده است؛ همگی تحت کارگردانی جسورانه الیویا وایلد میدرخشند. من مطمئنم که استر پرل هم به اندازه من از خنده اشک ریخته است.
منابع
- Psychology Today: “The Invite”: Film Review
- Yasmina Reza, “Art” & “God of Carnage”
- Esther Perel, “Mating in Captivity”
- Denis de Rougemont, “L’Amour et l’Occident”
